NAPISZ DO NAS

Pompa ciepła: rodzaje, zasady działania i montaż. Ile kosztuje pompa ciepła?

Coraz częściej wybieranym systemem ogrzewania domów jednorodzinnych są instalacje oparte na pompach ciepła – gruntowych, powietrze-woda i powietrze-powietrze. Największą wadą tego rozwiązania jest wysoka cena na etapie inwestycji, ale można uzyskać bezzwrotną dotację lub pożyczkę, w wysokości nawet do 90% kosztów całej instalacji.

Pompy ciepła to ekologiczne urządzenia grzewcze nowej generacji, które nie wytwarzają ciepła, ale pobierają odnawialną energię z otoczenia – z ziemi, wody lub z powietrza, a następnie przekazują energię cieplną do instalacji c.o., c.w.u. lub wentylacyjnych. Zasada działania tych urządzeń opiera się na przemianach fizycznych, które w nich zachodzą (parowanie, sprężanie, skraplanie oraz rozprężanie). Pompy ciepła to tzw. czyste urządzenia grzewcze, czyli nie emitują żadnych spalin do atmosfery. Są więc przyjazne dla środowiska, nie pogarszają jakości powietrza, nie potrzebują komina, kotłowni, ani codziennej obsługi. Zajmują niewiele miejsca i są stosunkowo tanie w eksploatacji – użytkownik ponosi jedynie koszty transportu energii (rachunki za prąd).

Pompa ciepła: rodzaje i zasada działania

Dzięki odpowiednim procesom termodynamicznym pompy ciepła pobierają darmową energię z tzw. źródła dolnego, czyli gruntu, wody lub powietrza. Pompy ciepła same w sobie nie wytwarzają energii, a zasada ich działania nie jest też oparta na procesie spalania. Czynnik roboczy, który krąży w urządzeniu, odbiera ciepło z ziemi, powietrza lub wody i przekazuje energię do parownika. Następnie ciepło przekazywane jest do czynnika chłodniczego, a po odparowaniu i sprężeniu przechodzi do skraplacza. Tam oddaje energię do instalacji grzewczej.

W zależności od źródła pobieranego ciepła wyróżnia się następujące rodzaje pomp:

  1. Powietrzne pompy ciepła – źródłem ciepła jest powietrze pobierane z zewnątrz. Ten rodzaj pomp dzieli się na dwa typy:
    • pompa ciepła powietrze-woda – energię cieplną pobiera z powietrza zewnętrznego i przekazuje do czynnika grzewczego w instalacji c.o., działa nawet przy -25ºC. Jest mniej wydajna niż gruntowa pompa ciepła, jednak znacznie tańsza i dzięki temu popularna;
    • pompa ciepła powietrze-powietrze – powietrze z zewnątrz ogrzewa bezpośrednio powietrze wewnętrzne. Sprawdza się do krótkookresowego ogrzewania pomieszczeń biurowych, domków letniskowych czy magazynów.
  1. Gruntowe pompy ciepła –bazują na pokładach energii zgromadzonych w gruncie, który w stosunkowo niewielkim stopniu jest podatny na zmienne warunki pogodowe. Charakteryzują się większą wydajnością i stabilnością od powietrznych pomp ciepła.  Gruntowe pompy ciepła realizowane są w postaci poziomych wymienników, pionowych sond (odwiertów) lub czerpią energię z wód gruntowych przy wykorzystaniu dwóch studni (jedna do poboru, a druga do zrzutu wody)
  2. Wodne pompy ciepła: wykorzystują zlokalizowane w obrębie działki zbiorniki wodne lub rzeki czy strumienie. Przy braku takich wód przy budynku można wykonać dwie studnie głębinowe. Wodne pompy ciepła działają w układzie z zamkniętą pętlą, w systemie otwartym lub hybrydowym. Woda ze zbiornika czy rzeki jest bezpośrednio wykorzystywana w instalacji, jeśli tylko spełnia odpowiednie parametry.  W układzie ze studniami ten typ pompy ciepła posiada najwyższą efektywność, przy wodach z jezior lub rzek zaletą są niskie koszty instalacji.

Instalacja składa się z trzech podstawowych części:

Pompa ciepła ALT
Pompa ciepła Etykieta

Gruntowa pompa ciepła: montaż i cena instalacji

Montaż kolektora poziomego gruntowej pompy ciepła jest stosunkowo prosty. Przewody układa się zazwyczaj ok. 20 cm poniżej warstwy przemarzania gruntu. Obszar obejmuje najczęściej dwukrotność powierzchni działki. Można wykonać jeden duży pojedynczy wykop, całkowicie usuwając grunt z danego terenu albo kilka mniejszych wykopów za pomocą koparki łańcuchowej. W przypadku kolektora pionowego rury wprowadzane są do odwiertów pionowych (sond) o głębokości do 100 m. Wymaga to znacznie mniejszego nakładu pracy niż w przypadku kolektora poziomego, jednak wykonanie odwiertów o takiej głębokości jest kosztowne. Koszt instalacji gruntowej pompy ciepła to ok. 40-50 tys. zł, w zależności od rodzaju wymiennika, modelu samego urządzenia i zapotrzebowania cieplnego budynku.  

Powietrzna pompa ciepła: montaż i cena instalacji

Powietrzne pompy ciepła występują w postaci monobloków (jedno urządzenie) lub typu split (dwie jednostki-zewnętrzna i wewnętrzna). W przypadku urządzeń typu split, instalacja zewnętrznej jednostki powietrznej pompy ciepła nie wymaga prac ziemnych. Urządzenie należy zamontować w pobliżu budynku na ścianie zewnętrznej lub na betonowym podłożu. Aby uchronić pompę przed niekorzystnymi warunkami zewnętrznymi, takimi jak śnieg, woda lub wiatr, można ją zabudować. Jednostka wewnętrzna często ma wbudowany zasobnik ciepłej wody użytkowej. Koszt zakupu i montażu powietrznej pompy ciepła wynosi średnio 25–30 tys. zł.

Jak uzyskać dofinansowanie do pomp ciepła?

Nie da się ukryć, że inwestycja w pompy ciepła jest dość kosztowna, ale do wyboru tego rozwiązania zachęcają liczne programy, dzięki którym uzyskuje się dotacje i pożyczki na zakup urządzenia. W ramach programu „Czyste Powietrze” możliwe jest uzyskanie do 90% kosztów kwalifikowanych poniesionych na zakup pompy ciepła wraz z osprzętem (kwota dotacji zależy od wysokości dochodów). W praktyce maksymalne kwoty bezzwrotnej dotacji w tym programie wynoszą od 13,5 do 40,5 tys. złotych na gruntową pompę ciepła i od 9 do 27 tys. złotych na powietrzną pompę ciepła. Inną opcją jest możliwość odliczenia od podstawy opodatkowania kosztów poniesionych na zakup pompy ciepła wraz z osprzętem (tzw. ulga termomodernizacyjna).